Maatschappelijk aanzien leraar daalt

23-05-2017

Het maatschappelijk aanzien van de leraar in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs is vooral in de laatste tien jaar achteruit gegaan. De leraar basisonderwijs heeft beduidend minder aanzien dan zijn collega’s in het voortgezet onderwijs. Dat verklaart mogelijk hun lagere loon en deels de halvering van het aantal aanmeldingen bij de pabo. Dat staat in het onderzoek ‘Status en imago van de leraar in de 21ste eeuw’ van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA, Maastricht) en Ecorys (Rotterdam). Betrokken hoogleraar bij het ROA is Frank Cörvers. Hij is ook bijzonder hoogleraar op de Leerstoel Onderwijsarbeidsmarkt van het CAOP.

Frank Cörvers pleit voor 'een evenwichtiger verdeling van het salaris in het primair en voortgezet onderwijs om het aanzien van de basisschoolleerkracht en het beroep te laten stijgen.  Doordat de kleuterschool is samengevoegd met de lagere school, is ook de status van de opleiding gedaald. Ten onrechte. In internationaal onderzoek is er juist steeds meer aandacht voor het jonge kind. Het is heel belangrijk dat kinderen zich al vroeg goed ontwikkelen.' De onderzoekers bevelen ook aan om 'te investeren in het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden, lerarenopleidingen, goede professionalisering en imagocampagnes.'

Salarissen


Afgestudeerde leraren voor het voortgezet onderwijs verdienen relatief goed, zo blijkt ook uit het onderzoek. Ze krijgen als startsalaris zo’n tien procent meer loon dan andere hbo-afgestudeerden. Voor leraren die van de pabo komen geldt dat niet, hun loon is na 2008 onder dat van andere hbo’ers komen te liggen. Beloning geldt als één van de statusindicatoren voor het maatschappelijk aanzien.

Hoog opleidingsniveau

Het opleidingsniveau van leraren is hoog. Maar er zijn steeds meer hoger opgeleide beroepsgroepen bijgekomen. Het opleidingsniveau van de leraar is daarmee minder exclusief geworden. En dat is mogelijk van invloed op het imago.
Hoewel er in het voortgezet onderwijs bij bepaalde vakken ook een lerarentekort is, is de situatie nijpender in het basisonderwijs. De instroom in de pabo is sterk gedaald. Dat laatste heeft ook te maken met de verhoogde kwaliteitseisen, die op den duur kunnen leiden tot een hoger aanzien van de leraar.

Daling imago

Op de beroepenladder staat de docent lichamelijk opvoeding op plaats 86 en de leraar basisonderwijs op plaats 69 van de lijst van 138 beroepen. De leraar middelbaar beroepsonderwijs staat op plaats 59; de leraar vmbo en onderbouw havo/vwo staat op 50, en de leraar bovenbouw havo/vwo op 43. Leraren zelf denken dat mensen hen nog lager inschatten qua maatschappelijk aanzien.

Verklaring

Wat precies de reden is voor de daling van het aanzien, is niet hard te maken. Er zijn wel ideeën over, zoals de dalende beloning, de feminisering en vergrijzing van de sector. De vraag is of deze factoren een oorzaak of juist een gevolg zijn van de daling van het imago.

Het onderzoek is gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Meer informatie