Dag van de Integriteit: ‘ultratransparant omgaan met nieuwe morele dilemma’s’

20-04-2017

We leven in een tijdperk van ‘ultratransparantie’. Onder een vergrootglas moet de professionele ambtenaar van vandaag zien om te gaan met nieuwe morele dillema’s, zoals de vertroebeling tussen werk en privé en de toenemende diversiteit op de werkvloer. Aldus prof. dr. Zeger van der Wal tijdens de dag van de Integriteit 2017, op 13 april in Gouda.

Dagvoorzitter Marianne van den Anker verwelkomde deelnemers van gemeenten, ministeries, provincies, waterschappen en andere organisaties in het volle Oude Stadhuys. Dat deed zij namens de organisatiepartners CAOP, VNG, IPO, UvW en Ien Dales leerstoel.

Vloek èn zegen

Van der Wal, bijzonder hoogleraar op de Ien Dales Leerstoel van het CAOP en de Universiteit Leiden, trapte de dag af met een terugblik op een geslaagde eerste editie van De Nacht van de Integriteit voor bestuurders, aan de vooravond van deze dag. Volgens hem is het thema integriteit zowel een vloek als zegen, in dit tijdperk van ‘ultratransparantie’. Lees ook het interview met Zeger van der Wal op de site van de Universiteit Leiden: Integriteit: De schijnwerpers staan aan.

Achterkant van Nederland

Jan Tromp, auteur van ‘De achterkant van Nederland’ en journalist bij de Volkskrant, gaf een inkijkje in een veelal onbekende wereld. Een wereld van ambtenaren die tonnen achteroverdrukken en hun burgemeester vriendelijk goedemorgen wensen met een blik van ‘je kunt mij toch niks maken’. In de achterkant van Nederland gaan miljarden om. Met als gevolg dat infiltratie en bedreiging door criminelen bij sommige lokale overheden aan de orde van de dag is. Een eyeopener voor veel deelnemers.

De (schijn)zekerheid van screening

Screening is een belangrijk instrument, maar niet alleenzaligmakend. Zo blijkt uit een sessie die de AIVD verzorgde over de (schijn)zekerheid van screening. Het werkt alleen in combinatie met voortdurende monitoring en een goed gesprek tussen leidinggevenden en medewerkers. Met screening moet je terughoudend omgaan, het is ook een zware inbreuk op de privacy van de deelnemers.

Vertrouwenspersoon

De vertrouwenspersoon is veel meer dan een praatpaal: hij of zij is een essentieel onderdeel van de integriteitsstructuur. Henk van den Boogaard (CAOP) liet in zijn workshop, over vertrouwen in en van de vertrouwenspersoon, zien hoe een procedure verloopt na een melding. Met een belangrijke rol voor de vertrouwenspersoon.

Kritische blik

Terry Lamboo, Marja van der Werf en Symone Peters (ministerie van BZK) namen deelnemers mee in actuele (internationale) vraagstukken over integriteit. Geïnspireerd door de recente ‘Recommendation on Public Integrity’ van de OESO, kregen deelnemers handvatten om kritisch te kijken naar de integriteitsstructuur van hun eigen organisatie.

Omgangsvormen omvormen

Hoe maak je ongewenst gedrag als thema bespreekbaar? Ook als je ongewenste omgangsvormen niet ziet, kunnen ze aan de orde zijn in een organisatie. Bernadette Schomaker (CAOP) verzorgde de deelsessie ‘omgangsvormen omvormen’.

Nieuwe meldregeling

Een meldingsregel mag niet een papieren document zijn dat in een diepe la verdwijnt. Marijntje Zweegers en Jitse Talsma van het Huis voor Klokkenluiders gaven uitleg en advies over de nieuwe meldregeling. Het Huis adviseert de meldingsregeling toegankelijk te maken via internet en er bij indiensttreding actief over te communiceren.

Volgende editie

Deze Dag van de Integriteit was voor de aanwezigen een mooie gelegenheid om het onderwerp met vakgenoten te bespreken. De organisatoren, het CAOP, VNG, IPO, Unie van Waterschappen en de Ien Dales Leerstoel, zetten dan ook in op een volgende editie: in september 2018.

Meer informatie

Wilt u meer weten over integriteit en integer handelen en de ondersteuning die het CAOP u kan bieden bij de implementatie van integriteitsbeleid? Kijk dan op onze expertisepagina over dit onderwerp of neem contact op met Suzanne van Kleef:
E s.vankleef@caop.nl
T 06 113 87 787

Lees ook het verslag van de Nacht van de Integriteit.